Algengar spurningar um Evrópurétt - og svör við þeim
Þegar unnið er með lagaheimildir í Evrópurétti koma upp margar spurningar og ófáar þeirra hefjast á orðunum Hvað er ..., Hvað þýðir ..., Til hvers er ... Hér að neðan er leitast við að svara nokkrum þessara spurninga.
Afleiddur réttur er þýðing á Secondary legislation
... og eru gerðir sem grundvallast á frumrétti, þ.e. stofnsáttmálum og aðildarlögum. 3 er einkennistölustafur afleidds réttar í EUR-Lex
Heimild: Hugtakasafn Þýðingamiðstöðvar utanríkisráðuneytisins
Ákvarðanir er þýðing á Decisions
"Ákvarðanir eru bindandi í sérhverju tilliti á nokkurs tilkverknaðar að hálfu aðildarríkjanna á sama hátt og reglugerðir. Hins vegar hafa þær ekki almennt gildi heldur eru þær aðeins bindandi fyrir þann eða þá sem þær beinast að. Þær eru einkum ætlaðar til þess að skipa fyrir um einstök tilvik." D er einkennisstafur ákvarðana í EUR-Lex og Official Journal of the EU
Heimild: Stefán Már Stefánsson. (2000). Evrópusam-
bandið og Evrópska efnahagssvæðið. Reykjavík: Orator.
Álit er þýðing Opinions
"... Álit hafa ekki bindandi lagaáhrif. Þessar gerðir geta beinst að aðildarríkjum, stofnunum EB, einstaklingum og lögaðilum. ... Þeim er oftast beint að aðildarríkjunum og þær eru taldar hafa talsverð áhrif." Helstu álitsgerðir eru: Álit Svæðanefndarinnar / Committee of the Regions (f. Comité des régions) - (CdR) og Álit Efnahags- og félagsmálanefndarinnar / Economic and Social Committee - (ESC).
Aðalheimild: Stefán Már Stefánsson. (2000). Evrópusam-
bandið og Evrópska efnahagssvæðið. Reykjavík: Orator.
CELEX-númer = CELEX Number
... ber að skilja á eftirfarandi hátt: 373L0404 (3 = afleiddur réttur, 73 = ártal, L = tilskipun, 0404 = númer tilskipunar).
COM-skjal er þýðing á COM-doc
Þetta eru skjöl Framkvæmdastjórnar; drög að tilskipunum, þ.m.t. grænbækur og hvítbækur, skýrslur, vinnugögn o.þ.h.
Dómar = Case Law
"Dómar eru kveðnir upp af Evrópudómstólnum (e. European Court of Justice, ECJ) og Álit eru gefin út af Undirréttinum (e. Court of First Instance). Hlutverk dómstólanna beggja er að tryggja að löggjöf Evrópusambandsins sé fylgt og að sáttmálarnir séu rétt túlkaðir og útfærðir. Evrópudómstóllinn fjallar um mál sem lúta að brotum á ákvæðum sáttmálanna, en Undirrétturinn fjallar um mál einstaklinga og óheilbrigða samkeppni milli fyrirtækja."
Heimild: Fontaine, Pascal. Europe in 12 lessons.
(2006). Luxembourg: Publications Office.
Frumréttur er þýðing á Primary legislation
... og samanstendur af stofnsáttmálum og aðildarlögum.
Heimild: Hugtakasafn Þýðingamiðstöðvar utanríkisráðuneytisins
Frumvörp = Proposals
"Samkvæmt sáttmálanum hefur Framkvæmdastjórnin "rétt til frumkvæðis". Framkvæmdastjórnin er ein ábyrg fyrir því að semja frumvörp, til setningar nýrra Evrópulaga, sem eru lögð fyrir Evrópuþingið og Ráðherraráðið. Í frumvörpunum verða að felast þau markmið að verja hagsmuni sambandsins og þegna þess, ekki einstök ríki eða atvinnugreinar."
Heimild: How the European Union works,
your guide to the EU insitutions.
(2005). Luxembourg: Publications Office.
Gerðir er þýðing á Acts
... og taka til reglugerða, tilskipana, ákvarðana, KSE-tilmæla, almennra ákvarðana KSE, fjárlaga, samninga og annarra gerða.
Heimild: Hugtakasafn Þýðingamiðstöðvar utanríkisráðuneytisins
Grænbók = Green Paper
Grænbækur eru COM-skjöl sem taka á málum í ESB samhengi. Tilgangurinn með þeim er að skapa opnar umræður, til þess bærra manna, um málefnið. Þessar umræður geta síðan verið undanfari að útgáfu hvítbóka, sem einnig eru COM-skjöl og leiða oftast til ESB gerða.
Listi yfir Grænbækur ESB.
Heimild: How to find out about the European Union.
(Námskeið 2003). European Information Association.
Hvítbók = White Paper
Hvítbækur eru COM-skjöl, sem í er nákvæmlega útfærð stefna til umræðu og til pólitískrar ákvörðunartöku. Hvítbók er einskonar áætlun. Hún kemur í kjölfar grænbókar.
Listi yfir Hvítbækur ESB.
Heimild: How to find out about the European Union.
(Námskeið 2003). European Information Association.
Reglugerðir er þýðing á Regulations
"Reglugerðir eru víðtækastar bæði að því er varðar efni og áhrif og svo og til hverra þær ná. Reglugerðir hafa almennt gildi, þ.e. þær gilda á tilteknu sviði sem ákveðið er hlutlægt og gilda fyrir ótiltekinn fjölda aðila, þ.e. þá sem falla undir efnislýsingu reglugerðarinnar. Þær taka því eftir atvikum bæði til ESB sjálfs, aðildarríkjanna, einstaklinga og lögaðila í aðildarríkjunum og geta veitt þessum aðilum réttindi eða lagt á þá skyldur. Reglugerðir eru bindandi í sérhverju tilliti og fá lagagildi í öllum aðildarríkjunum samtímis án nokkurs tilverknaðar að hálfu aðildarríkjanna." R er einkennisstafur reglugerða í EUR-Lex og Official Journal of the EU.
Heimild: Stefán Már Stefánsson. (2000). Evrópusam-
bandið og Evrópska efnahagssvæðið. Reykjavík: Orator.
OJ-númer eru númer lagaheimilda í Stjórnartíðinum ESB
... og eru í daglegu máli kölluð OJ-númer / OJ Numbers. Þau ber að skilja á eftirfarandi hátt: 73/404/EEC (73 = ártal, 404 = númer tilskipunar, EEC = Efnahagsbandalag Evrópu).
Samræmdur texti er þýðing á Consolidated text
Samræmdur texti felur í sér sameiningu og samræmingu á undirstöðulöggjöf sambandsins, ásamt viðbótum og leiðréttingum, í eitt óopinbert skjal. Þessum skjölum er ætlað að auka gegnsæi og auðvelda aðgang að Evrópurétti.
...
Þar sem löggjöf sambandsins er sívaxandi, vegna tíðra útgáfu nýrra lagagerða, breytinga og viðbóta við þær, er safn samræmdrar löggjafar ekki endanlegt og ekki er hægt að ganga út frá því sem vísu að samræmdur texti sé uppfærður til gildandi löggjafar.
...
Í samræmdum texta er að finna lista yfir allar lagagerðir, sem til voru þegar samræmdi textinn var settur saman.
Heimild: Consolidated legislation. Sótt 23. nóvember 2007 af
http://europa.eu/eur-lex/lex/en/droit_communautaire/droit_communautaire.htm#1.4
Stofnsáttmálar og Aðildarlög eru þýðing á Treaties
Það eru: Samningurinn um Kola- og stálbandalag Evrópu (KSE) 1951, Samningurinn um Kjarnorkubandalag Evrópu og samningurinn um Efnahagsbandalag Evrópu = Rómarsamningarnir 1957 + samrunasamningurinn 1965, aðildasamningarnir 1972, 1979, 1985, 1994, 2003 og 2005, samningar um breytingu á fjárlögum 1970 og 1975, ákvörðun ráðsins um beinar kosningar til Evrópuþingsins 1976, samningurinn um útgöngu Grænlands 1984, einingarlögin 1986, Maastrichtsamningurinn 1992, Edinborgarákvörðunin 1992 og Amsterdamsamningurinn 1997.
Heimild: Miðstöð Evrópuupplýsinga í HR
SEC-skjal er þýðing á SEC-doc
Þetta eru fundargerðir Framkvæmdastjórnarinnar.
Stjórnartíðindi ESB = Official Journal of the EU
Stjórnartíðindi Evrópusambandsins er þýðing á Official Journal of the European Union (OJ). Þau skiptast í L þar sem birtast lagasetningar ESB, C þar sem birtar eru upplýsingar og tilkynningar; skjöl í undirbúningsferli lagasetningar í ESB og S þar sem er að finna upplýsingar um opinberar framkvæmdir og opinber útboð eru birt.
Tilmæli er þýðing á Recommendations
"Tilmæli ... hafa ekki bindandi lagaáhrif. Þessar gerðir geta beinst að aðildarríkjum, stofnunum EB, einstaklingum og lögaðilum. ... Þeim er oftast beint að aðildarríkjunum og þær eru taldar hafa talsverð áhrif."
Heimild: Stefán Már Stefánsson. (2000). Evrópusam-
bandið og Evrópska efnahagssvæðið. Reykjavík: Orator.
Tilskipanir er þýðing á Directives
"Tilskipunum er einungis beint að aðildarríkjunum, einum eða fleirum. Þær eru bindandi fyrir þann sem þeim er beint að en aðeins varðandi það markmið sem á að nást með tilskipuninni. Af þessu leiðir að tilskipun skal ávallt hafa að geyma upplýsingar um það markmið sem aðildarríkjunum er ætlað að ná með sérstökum aðgerðum í innanlandsrétti. Aðildarríkjunum er hins vegar látið eftir að taka ákvarðanir um form og leiðir til þess að ná þessum markmiðum." L er einkennisstafur tilskipana í EUR-Lex og Official Journal of the EU.
Heimild: Stefán Már Stefánsson. (2000). Evrópusam-
bandið og Evrópska efnahagssvæðið. Reykjavík: Orator.
