Skammtímasjónarmið mega ekki ráða för
Eftirfarandi grein eftir Gunnar Guðna Tómasson, deildarforseta tækni- og verkfræðideildar Háskólans í Reykjavík, birtist í Viðskiptablaðinu.
Nýsköpun er vinsælt orð þessi misserin og miðstöðvar til að styðja við nýsköpun og frumkvöðlastarfsemi spretta upp víðs vegar um land. Starfsemi slíkra miðstöðva er að sjálfsögðu hið besta mál og nauðsynlegt að hlúa að henni eins og kostur er. Efla þarf vitund almennings og atvinnulífsins á mikilvægi nýsköpunar og kenna aðferðafræði og hugsunarhátt frumkvöðla á öllum skólastigum.
En nýsköpun verður ekki til úr engu og hún dafnar ekki í þjóðfélaginu nema aðstæður séu réttar. Margar nýjar hugmyndir spretta út úr tæknigeiranum og aðrar þurfa á liðsinni tæknimanna að halda til að ná fram að ganga. Öflugur tæknigeiri er því ein af forsendum blómlegrar nýsköpunar og frumkvöðlastarfsemi. Þannig má segja að fjöldi vel menntaðra tæknimanna sé nauðsynlegt skilyrði fyrir öflugri starfsemi á þessu sviði, en ekki endilega nægjanlegt skilyrði.
Hvernig skyldum við íslendingar standa að þessu leyti? Hversu vel menntuð er þjóðin í raun og veru? Ef við horfum til þeirra þjóða sem við berum okkur oftast saman við, þjóða Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku, hefur fjöldi háskólamenntaðra einstaklinga hér á landi til skamms tíma verið talsvert lægri en í þessum löndum. Þetta á sér í lagi við um tækni- og raungreinar. Þar höfum við útskrifað færri einstaklinga en flestar þessara þjóða.
Þetta hefur þó breyst hratt á undanförnum árum, m.a. með stórauknu tækninámi við Háskólann í Reykjavík, en einnig með öflugri starfsemi annarra háskóla. Við þurfum að halda áfram á þessari braut og útskrifa áfram nægilegan fjölda vel menntaðra tæknimanna fyrir íslenskt samfélag. Það verður hins vegar ekki gert með stórkostlegum niðurskurði á fjárveitingum til þessara mála.
Nýsköpun leiðir til nýrra tækifæra og á næstu árum mun útflutningsdrifin starfsemi tengd framleiðslu og þjónustu eflast hér á landi. Þetta gerist ekki einungis vegna þess að nýsköpun sé í tísku eða vegna þess að stjórnvöld eða stjórnmálamenn ræði þessi mál fram og til baka, heldur fyrst og fremst vegna þess að efnahagslegar aðstæður fyrir slíka starfsemi verða mjög hagstæðar vegna lágs gengis krónunnar.
En til þess að slík starfsemi nái verulegu flugi þarf jarðvegurinn að vera frjór og öflug tæknistarfsemi að vera fyrir hendi í landinu. Öflug tækniþekking byggist upp með sterku og breiðu tækninámi og rannsóknum því tengdu. Ef skammtímasjónarmið fá hins vegar að ráða fjárveitingum til tæknimenntunar á Íslandi getum við verið fljót að rífa niður, en verðum lengi að byggja upp aftur.
