Einhvers staðar leynist brunnur
Eftirfarandi grein eftir Grétu Matthíasdóttur, náms- og starfsráðgjafa Háskólans í Reykjavík og forstöðumann atvinnuþjónustu skólans, birtist í Viðskiptablaðinu í dag.
Margt mætir okkur í lífinu og mörg eru lífsins viðfangsefni. Sum eru vissulega erfiðari en önnur. Atvinnuleysi er þekktur áhættuþáttur andlegrar og líkamlegrar vanheilsu. Menn segjast missa sjálfsvirðinguna, finnst þeir ekki fullgildir þjóðfélagsþegnar og þjást af vonleysi og kvíða. En hvernig er hægt að takast á við atvinnumissi?
Allir hafa val og geta reynt að komast í gegnum erfiðleika með það að markmiði að finna hamingjuna sem er okkur öllum svo dýrmæt. Sá sem er hamingjusamur er mun líklegri til að koma auga á tækifæri og komast í gegnum erfiðleika eins og atvinnumissi. Virkni skiptir líka mjög miklu máli í aðstæðum sem þessum. Aðlögunarhæfni og virkni tekst mest og best ef einstaklingar trúa á sjálfa sig, styrkleika sína og finna tilgang og vilja til að blása í seglin. Lykilatriði er að hafa gott sjálfstraust, vita hver maður er, hvað maður vill og hvert á að stefna.
Greinarhöfundur hefur nýlega unnið eigindlega rannsókn sem hafði það markmið að fá betri innsýn í heim atvinnulausra og kanna lífshamingju í þessum aðstæðum. Niðurstöður benda annars vegar til þess að upplifanir af atvinnumissi geti verið erfiðar og oft fylgja neikvæðar tilfinningar. Það sem virðist hins vegar skipta máli til að ná áttum á ný er að einstaklingarnir velji að horfast í augu við tilfinningar sínar og takast á við aðstæðurnar, og skiptir þá stuðningur og hvatning miklu máli. Jákvæð hugsun, tilgangur og trú á eigin getu getur einnig skipt sköpum.
Lífshamingjan var þátttakendum hugleikin. Þrátt fyrir erfiðar ytri aðstæður virðist hamingjan kristallast í smáatriðum daglegs lífs og í góðum samskiptum við aðra. Fram kom að ytri aðstæður virðast ekki hafa eins mikið að segja og ætla mætti fyrir lífshamingju. Erfiðar tilfinningar eru vissulega til staðar í aðstæðum sem þessum, en sterk sjálfsbjargarviðleitni og aðlögunarhæfni einstaklinga virðist koma þeim í gegnum það áfall sem atvinnumissir er.
Það skiptir máli að líta á atvinnuleysið sem tímabundið ástand, og reyna að nýta tímann á sem bestan hátt. Það er ekki spurning um hvort einstaklingar fá vinnu heldur hvenær. Kannski væri gott að hafa eftirfarandi orð úr sögunni um litla prinsinn í huga í þessum aðstæðum: „Það sem gerir eyðimörkina fallega er það að einhvers staðar leynist í henni brunnur.“
