Stærsti útskriftarhópurinn í sögu skólans
Alls 501 nemandi brautskráðist frá Háskólanum í Reykjavík í dag, 19. júní, en það er stærsti útskriftarhópurinn í sögu skólans. Alls 71 brautskráðist með diplómagráðu, 288 með bakkalárgráðu og 142 með meistaragráðu.
Brautskráningin fór fram við hátíðlega athöfn í Vodafone-höllinni að Hlíðarenda. Af þeim sem brautskráðust voru 272 karlar og 229 konur. Meðalaldur hópsins er 31,2 ár. Viðskiptadeild brautskráði 155 nemendur, tækni- og verkfræðideild 153 nemendur, lagadeild 78 nemendur, tölvunarfræðideild 44 nemendur og kennslufræði- og lýðheilsudeild 71 nemanda.
Ari Kristinn Jónsson, rektor Háskólans í Reykjavík, gerði niðurskurð fjárveitinga til háskóla landsins meðal annars að umtalsefni í ræðu sinni til útskriftarnema. Hann sagði að háskólamenntun og nýsköpun væru þeir þættir sem helst stuðluðu að verðmætasköpun og hagvexti. Með því að skera niður og draga úr framboði háskólamenntunar væri verið að hægja á viðreisn efnahagslífsins. „Niðurskurði til háskóla verður nú að linna - við megum ekki við því að fórna meiri fjárfestingu í framtíð þjóðarinnar,“ sagði hann og benti á að íslenskir háskólar hefðu skilað gríðarlega öflugu starfi í menntun og rannsóknum fyrir um helming þess ríkisframlags á hvern nemanda sem reitt væri fram í nágrannalöndunum.
Hann hvatti jafnframt til þess að háskólar landsins stæðu miklu betur saman til að verja háskólamenntun. „Sundrað háskólasamfélag veikir stöðu háskólamenntunar og þar með samkeppnisstöðu Íslands til framtíðar. Ég fagna því þeim skrefum sem tekin hafa verið til að efla samvinnu milli skóla og hlakka til að taka þátt í því starfi næstu árin.“
Hér er ræða rektors Háskólans í Reykjavík, Ara Kristins Jónssonar, í heild:
Kæru útskriftarnemar,
nú hafið þið fengið afhent prófskírteini ykkar og eruð því formlega útskrifuð með háskólagráðu frá Háskólanum í Reykjavík. Þetta er mikill áfangi og við öll, fjölskyldur, vinir og starfsmenn Háskólans í Reykjavík gleðjumst innilega með ykkur. Mig langar því að óska ykkur öllum hjartanlega til hamingu og biðja um að klappað verði fyrir öllum útskriftarhópnum.
Kæru útskriftanemar, samstarfsmenn og góðir gestir,
Það eru forréttindi að fá að vinna í háskóla. Það eru forréttindi að fá að kenna og vinna með nemendum og leggja þannig sitt að mörkum til að gera þá færari til að takast á við verkefni framtíðarinnar og byggja upp efnahag og samfélag. Það eru líka forréttindi að fá að vinna að sköpun nýrrar þekkingar og nýrrar tækni, þess sem mun drífa áfram hagvöxt og verðmætasköpun, og bæta samfélagið og umhverfi einstaklinga.
En þessum forréttindum fylgir mikil ábyrgð. Á þessum tímum er rétt að nefna þrjár lykilskyldur háskóla.
Í fyrsta lagi eru gæði menntunar og rannsókna mikilvægasti þátturinn í öllu starfi háskóla. Það er auðvelt að afhenda prófgráður - það tekur um tvo klukkutíma og er mjög skemmtilegt og gefandi. En það sem verður að liggja að baki hverri einustu prófgráðu er raunveruleg og varanleg þekkingaröflun nemanda, mikil og mælanleg aukning í færni nemanda til að leysa verkefni, og staðfest geta nemenda til að beita gagnrýninni hugsun og viðhafa fagleg og heiðarleg vinnubrögð. Til að svo megi verða, má aldrei slá slöku við gæði kennslu eða draga úr þeim kröfum sem gerðar eru til kennara og nemenda.
Annar þátturinn varðar tengingu háskóla við samfélag og atvinnulíf. Það vinnst lítið með háskólastarfi sem er einangrað og fjarlægt öðrum þáttum samfélagsins. Það skiptir öllu máli fyrir land og þjóð að háskólastarf sé í sterkum tengslum við atvinnulíf og því höfum við í HR lagt mikla áherslu á þessar tengsl. Þetta birtist í náminu, þar sem fræðileg grunnþekking blandast við raunveruleg verkefni sem gefa innsýn í þann vettvang sem nemendur munu finna sér störf við. Þetta birtist í rannsóknum og nýsköpun, gegnum nýja tækni, nýjar lausnir, sprotafyrirtæki, og frumkvöðlastarf, sem og gegnum opna miðlun og aðgengi.
Þriðji þátturinn er svo skilvirkni. Ekki er hægt að líta fram hjá þeirri staðreynd að í háskólastarfi er verið að ráðstafa fjármunum skattgreiðenda sem og fjármunum nemenda. Þessa fjármuni verður að nota af ábyrgð og hagkvæmni, með þau einu markmið að leiðarljósi að skila sem allra flestum vel menntuðum einstaklingum út í samfélag og atvinnulíf, og skapa eins mikla nýja þekkingu og ný tækifæri og hægt er. Það er lítill vandi að eyða öllum ínáanlegum krónum í háskólastarf og það er lítill vandi að draga úr gæðum og krafti starfs þegar erfitt er að ná í krónur. Það vandasama verkefni sem við stöndum frammi fyrir er að ná jafnvægi þarna á milli. Að nýta þá takmörkuðu fjármuni sem fást til að hámarka kennslu og rannsóknir, hugandi sérstaklega að því markmiði að skila sem flestum vel menntuðum og færum einstaklingum út í atvinnulíf eða framhaldsnám.
Með þessa þrjá þætti í huga er augljóst að markmið háskólastarfs má aldrei verða að hafa sem flesta í námi eða að geyma þekkingu innan veggja háskólanna. Þvert á móti, er markmiðið annars vegar að færa einstaklingum nýja þekkingu og færni og gera þá svo virka í atvinnulífi og samfélagi, og hins vegar að skapa þekkingu og tækni sem er aðgengileg og nýtist atvinnulífi og samfélagi í að byggja upp og leysa erfið viðfangsefni. Nemendur og þekking eru gagnslaus ef þau eru læst inni í háskóla og komast ekki út í atvinnulíf og samfélag.
Með þetta að leiðarljósi vil ég nálgast það viðfangsefni sem ekki verður komist hjá að nefna þessa dagana, en það er niðurskurður fjárveitinga til háskólastarfs.
Það er kunnara en að frá þurfi að segja að háskólamenntun og nýsköpun eru þættir sem stuðla beint að verðmætasköpun og hagvexti. Má sem dæmi nefna að OECD skýrslur sýna að eitt viðbótarár í menntunarstigi þjóðar skilar milli 3 og 6 prósenta ávinningi í efnahag lands til lengri tíma. Góð menntun er fjárfesting í auknum hagvexti og velsæld.
Vissulega eru erfiðir tímar og íslenskt efnahagslíf gengur í gegnum miklar þrengingar þessa dagana. Mikill niðurskurður í ríkisútgjöldum er nauðsynlegur, en óhjákvæmilega sársaukafullur. En það þarf að horfa skýrum augum á viðfangsefnin þegar valið er hvar skuli skorið og hvernig. Mikilvægt er að hafa verðmætasköpun og uppbyggingu efst í huga þegar fengist er við þessi erfiðu verkefni. Þegar niðurskurður til háskóla er skoðaður í því ljósi sést að samdráttur í háskólamenntun, hvort sem það er mælt í magni eða gæðum, er ávísun á minni verðmætasköpun og hægari viðreisn efnahagslífsins.
Það má vera að ekki verði hjá því komist að skera niður fjárveitingar til háskóla landsins og ég veit að ráðuneyti menntamála vinnur hörðum höndum að því að leysa þessi viðfangsefni eins vel og hægt. En ef við gefum okkur að þessi niðurskurður sé óumflýjanlegur, þá er okkur líka skylt að horfast í augu við hvað það þýðir. Með niðurskurði í háskólamenntun erum við vísvítandi að draga úr getu okkar til að byggja upp og skapa ný verðmæti. Í þessari erfiðu stöðu verðum við því að standa fastan vörð um það sem mestu máli skiptir - gæði og skilvirkni.
Miklu hefur verið fórnað til að mæta niðurskurði síðustu ára, án þess að það bitnaði á námsframboði eða gæðum náms. En ekki er hægt að mæta áframhaldandi niðurskurði á sama hátt. Eitthvað verður undan að láta. Háskólinn í Reykjavík hefur þegar gert það opinbert hvernig niðurskurði verði mætt og er leiðarljós þeirra aðgerða að staðinn sé vörður um gæði náms og þjónustu við nemendur. Það er í samræmi við þau markmið sem skilyrðislaust eiga að vera til grundvallar háskólastarfi: Að hámarka gæði og skilvirkni.
En nú er nóg komið. Niðurskurði til háskóla verður nú að linna - við megum ekki við því að fórna meiru af nauðsynlegri fjárfestingu í framtíð þjóðarinnar. Tími er kominn til að snúa við blaðinu og leggja alla áherslu á að verja háskólana gegn frekari niðurskurði. Til að svo megi verða þarf tvennt til. Annars vegar þarf skýran stuðning samfélagsins og atvinnulífsins, og hins vegar þarf samhent og ákveðið háskólasamfélag.
Stuðningur atvinnulífsins er reyndar þegar til staðar og nýlega hefur komið kall frá atvinnulífi um þörf á menntuðum mannauð fyrir uppbyggingu næstu ára og mikilvægt er að því sé fylgt eftir af miklum krafti. En til að samfélagið standi betur að baki háskólastarfi verður íslenskt þjóðfélag að átta sig á því að íslenskir háskólar hafa skilað gríðarlega öflugu starfi í menntun og rannsóknum fyrir aðeins helming þess ríkisframlags á hvern nemanda sem reitt er fram í nágrannalöndunum. Fjöldi íslenskra háskóla breytir engu um það að íslensk þjóð hefur fengið mikið fyrir litla fjárfestingu í háskólum sínum.
Á sama tíma verða háskólar landsins að standa miklu betur saman og brjótast út úr því stórhættulega hugarfari að hagsmunir séu best varðir með því að benda á að betra sé nú að skera niður hjá hinum skólunum eða loka þeim. Sundrað háskólasamfélag veikir stöðu háskólamenntunar og þar með samkeppnisstöðu Íslands til framtíðar. Ég fagna því þeim skrefum sem tekin hafa verið til að efla samvinnu milli skóla og hlakka til að taka þátt í því starfi næstu árin.
Lykilatriðið er að menntun er besta fjárfesting sem völ er á og með þeirri fjárfestingu munum við byggja upp framtíð Íslands.
Það má hins vegar ekki gleymast að stærsta fjárfestingin kemur alltaf frá einstaklingnum, nemandanum. Skólagjöld og framlag ríkis er lítill hluti samanborið við þann tíma og þá orku sem nemandi leggur í námið. Það að verja tveimur, þremur, fimm eða jafnvel átta árum í háskólanám, fremur en að afla sér tekna, er bein fjárfesting sem er miklu stærri en það sem nemur skólagjöldum og framlagi ríkisins til samans. Það er þessi fjárfesting einstaklingsins sem hvetur okkur til að gera allt sem við getum til að mennta okkar nemendur sem best við mögulega getum, samhliða því að veita þeim þá þjónustu og þann stuðning sem þarf til að þeir dafni og nái árangri.
Kæru útskriftarnemar, þið hafið fjárfest í góðu námi og uppskerið nú prófskírteini og formlega viðurkenningu fyrir ykkar erfiði og vinnu. En langstærsti hluti þeirrar uppskeru mun koma í ykkar hlut næstu áratugina, þegar þið nýtið þá menntun og færni sem þið hafið aflað ykkur, í störfum og áframhaldandi námi.
Það hefur verið okkur, starfsfólki og kennurum við Háskólann í Reykjavík, mikil ánægja að fá að vinna með ykkur undanfarin ár, miðla þekkingu til ykkar, auka færni ykkar og búa ykkur sem best undir þau forystuhlutverk sem ykkar bíða í framtíðinni. Mig langar að nota þetta tækifæri til að bæta aðeins við og biðja ykkur um að hafa tvennt í huga þegar þið hverfið á braut.
Í fyrsta lagi vil ég biðja ykkur að takast á við framtíðina og verkefnin með kjark í brjósti. Það krefst nefnilega ekki aðeins þekkingar og færni að standa sig vel, heldur þarf kjark til að gera rétt, ná langt og taka ábyrgð.
Kjarkurinn til þess að breyta rétt kemur fram í ótal myndum. Það þarf kjark til að benda á að verið sé að fara á svig við eðilega starfshætti eða jafnvel lög, sérstaklega þegar mikill þrýstingur er á að ná árangri. Það þarf líka kjark til þess að vera ósammála því sem hlotið hefur hylli hópsins, að ég tali nú ekki um þegar stjórnendur og yfirmenn eru á einu máli. Og það þarf kjark til að taka þær ákvarðanir sem eru óvinsælar og erfiðar, en eru engu að síður nauðsynlegar fyrir heildarhagsmuni. En mesta hugrekkið felst ef til vill í því að geta játað að eigin skoðun hafi verið röng og vera tilbúinn til að endurskoða eigin ákvarðanir og niðurstöður.
Það er vert að minnast orða Martin Luther Kings: "The ultimate measure of a man is not where he stands in moments of comfort, but where he stands at times of challenge and controversy." Í lauslegri þýðingu segir hann að raunverulegt virði manns mælist ekki þegar vel gengur og lífið er þægilegt, heldur kemur það í ljós á erfiðari tímum þegar mæta þarf áskorunum og mótlæti.
Það þarf ekki aðeins kjark til að breyta rétt í erfiðum aðstæðum. Það þarf líka kjark til að ná raunverulegum árangri og ná langt. Þetta sést berlega í dag þegar færri störf eru í boði en áður var. En þá er einmitt tíminn til að bretta upp ermarnar og leita fyrir sér víðar og á fleiri sviðum. Eitt það dýrmætasta sem þið eigið eftir ykkar nám er geta og þekking til að skapa ykkar eigin tækifæri. Það eina sem þarf er kjarkurinn til að taka ákvörðun, taka áhættuna og setja sér verðug markmið. Einhver sagði við mig fyrir mörgum árum: Ef þú færð ekki vinnu, búðu þér þá til vinnu!
Það er nefnilega svo að einn af þeim þáttum sem vex og dafnar þegar atvinnutækifærum fækkar er einmitt nýsköpun og stofnun sprotafyrirtækja. Háskólinn í Reykjavík hefur alltaf haft það markmið að efla getu nemenda sinna til nýsköpunar, og þið þekkið án efa þær leiðir sem til þess eru nýttar í náminu. En HR styður líka við nýsköpun með virkri þátttöku í verkefnum eins og Hugmyndahúsi háskólanna, Innovit og Klakinu. Þar sem þið eruð að útskrifast í dag, langar mig að nefna eitt af þeim verkefnum sérstaklega: Hugmyndahús háskólanna, sem er unnið í góðri samvinnu við Listaháskóla Íslands. Markmið þessa verkefnis er að skapa tækifæri og vettvang fyrir útskrifaða háskólanema og aðra til að takast á við verkefni úr atvinnulífi eða þróa eigin verkefni og fyrirtæki, í umhverfi sem er bæði þverfaglegt og hvetjandi. Og eftir aðeins eins árs starfs sjáum við að þetta er hægt - það eru fjölmörg ný fyrirtæki nú þegar starfandi sem stofnuð hafa verið af þeim sem misstu vinnu eða komu beint út úr háskóla í nýsköpunarstarf. Gleymið þið því ekki þeim tækifærum sem felast í að gera eitthvað nýtt, því að með þá menntun sem þið hafið öll fengið í Háskólanum í Reykjavík, þá er kjarkur og staðfesta það eina sem þarf til að láta slag standa.
Það þarf svo líka kjark til að taka ábyrgð, sem einstaklingur, á því hvað við leggjum að mörkum, ekki einungis fyrir okkur sjálf og okkar fjölskyldur, heldur fyrir samfélagið og alla þá sem á okkur treysta. Það er á endanum okkar, einstaklinganna, að koma okkar sýn í framkvæmd og klára dæmin til enda.
Og þið sem hér sitjið með prófskírteini í höndunum hafið aldeilis sýnt og sannað að þið getið klárað dæmin til enda. En þó að þið hafið lokið háskólaprófi í dag, þá vil ég biðja ykkur að hugsa aldrei um það sem endalok lærdóms og þekkingaröflunar. Samfélag, tækni og umhverfi okkar breytist svo hratt að nauðsynlegt er að viðhalda stöðugt þekkingu sinni og bæta við. En það er líka nauðsynlegt að breikka sína þekkingu og dýpka. Því hvet ég ykkur til að nýta ykkur tækifæri til að bæta við þekkingu á nýjum sviðum, því þverfagleg þekking mun gera ykkur enn öflugri starfskrafta með skýrt samkeppnisforskot. Sömuleiðis hvet ég ykkur til að huga að framhaldsnámi eða viðbótarnámi þar sem það á við. Með því að byggja á þeirri menntun sem þið nú þegar hafið, þá verður viðbót við námið enn skilvirkari og áhrifaríkari. Það er líka svo að hagur ykkur og hagur þjóðarinnar að þið menntið ykkur vel og viðhaldið menntun ykkar.
Kæru útskriftarnemar: Í dag er góður dagur og ástæða til að fagna þeim áfanga sem þið hafið náð. Ég óska ykkur og fjölskyldum ykkar, vinum og vandamönnum hjartanlega til hamingju með útskriftina.
Sýnið kjark, takið ábyrgð og haldið stöðugt áfram að læra!
Takk fyrir.
