Gæðakerfi náms- og kennslu nær til gæða allra námsbrauta við skólann og framkvæmdar kennslu. Til þess síðarnefnda teljast nýsköpun í kennslu, fjölbreytni kennsluaðferða, mat á kennslu og mat á frammistöðu nemenda.
B. Tilgangur: Að efla og bæta nám og kennslu við HR með reglubundnu mati, úttektum og eftirliti. Endanlegt markmið er að framfylgja stefnu háskólans um nýsköpun, fjölbreytta kennsluhætti og þverfaglegt nám, svo að Háskólinn í Reykjavík verði fyrsti valkostur þeirra sem vilja stunda háskólanám á Íslandi.
C. Hugtök og skilgreiningar:
1. Námsbrautir: Allar brautir sem veita þátttakendum ECTS einingar og falla undir Viðmið um æðri menntun og prófgráður sem menntamálaráðuneytið gefur út.
2. Kennslumat: Ferli þar sem nemendur svara stöðluðum spurningum um gæði námskeiðs, kennslu í námskeiðinu og spurningum sem varða frammistöðu og hegðun þeirra sjálfra og annarra nemenda á námskeiðinu. Þessar spurningar eru settar fram á rafrænu formi af Kennslusviði.
3. Kennsluskrá: Í Kennsluskrá er öllum námskeiðum sem kennd eru við HR lýst ítarlega. Kennsluskrá má nálgast á vefsíðu skólans. Kennsluskráin er sett upp í samræmi við kröfur ECTS-staðalsins og sýnir þrjár annir í einu (síðustu önn, núverandi önn og næstu önn á eftir).
4. Kennsluaðferðir: Í Reglugerð HR er kveðið á um að nota skuli fjölbreytta kennsluhætti í hverju námskeiði. Í kennsluskrá má sjá kennsluaðferðir allra námskeiða sem kennd eru við HR.
5. Mat á frammistöðu nemenda: Felur í sér aðferðir sem notaðar eru til að mæla kunnáttu nemenda, færni í vinnubrögðum, fræðilega færni, færni í samskiptum og læsi á upplýsingar. Þessar aðferðir fela í sér verkefni (jafnt hóp- sem einstaklingsverkefni), ritgerðir, tilraunir, próf o.s.frv.
6. Nýsköpun í kennslu: Hugtakið nær yfir fjölbreyttar kennsluaðferðir eða nýstárlegar aðferðir sem kennari innleiðir og ekki hafa verið notaðar áður í viðkomandi námskeiði. Getur einnig átt við grundvallarbreytingu í kennslu og vinnulagi í námsbrautinni í heild.
7. Þverfaglegt nám: Þverfaglegt námskeið er námskeið sem höfðar til nemenda úr tveimur eða fleiri deildum. Það getur einnig vísað til námsbrautar sem tvær eða fleiri deildir standa að baki. Þverfagleg námskeið geta verið metin sem kjarna- eða valnámskeið á mismunandi námsbrautum.
8. Kennsluþjálfun: Felur í sér þjónustu sem kennsluþjálfari og annað starfslið HR veitir kennurum. Kennsluþjálfun snýr til dæmis að kennsluaðferðum, skilgreiningu á hæfniviðmiðum, mati á frammistöðu nemenda og eftirfylgni við kennslumat.
9. Námskeiðsgreining: Felur í sér ferli þar sem öll námskeið eru greind og borin saman á kerfisbundinn hátt. Þessi greining tekur m.a. til fjölda kennslustunda, hagnýtra verkefna, mats á árangri nemenda, fjölda nemenda, fjölda eininga, vinnuálags o.fl.
D. Lykilferli:
1. Samþykkt nýrra námsbrauta: Sérstakt ferli er viðhaft við að koma á nýjum námsbrautum við HR. Sama ferli er notað til að samþykkja meiriháttar breytingar á þeim námsbrautum sem fyrir eru. Ferlið lýsir því hvernig undirbúa skuli nýja námsbraut, í samræmi við Viðmið um æðri menntun og prófgráður, þar með talið að útbúa hæfniviðmið námsins, ítarlega útlistun á námsbrautinni, lýsingu námskeiða og umræða í framkvæmdastjórn um tengingu við stefnu skólans. Í öðru lagi eru í ferilskjalinu tilgreindir þeir aðilar sem þurfa að fara yfir og samþykkja hina nýju námsbraut, þ.e. viðkomandi deild, fjármálasvið, Námsráð og framkvæmdastjórn HR. Að lokum segir ferlið til um að námsbrautir við Opna háskólann í HR verði ávallt að vera studdar af ákveðinni akademískri deild og fylgja sama ferli til samþykktar og hver önnur námsbraut við þá deild.
2. Kennslumat: Markmið kennslumats er að fá fram viðhorf nemenda til námskeiðs og kennara. Kennslusvið ber ábyrgð á því að útbúa spurningalista vegna kennslumats og því að safna upplýsingum saman.
i. Spurningalisti kennslumats: Spurningalistinn felst í lokuðum spurningum þar sem nemendur gefa einkunn á kvarðanum 1-5 en stúdentum er einnig gert kleift að svara tveimur opnum spurningum um jákvæðar og neikvæðar hliðar námskeiðsins og kennslunnar. Spurningalistinn er í þremur hlutum og snýst um kennsluna, námskeiðið sjálft og þætti sem snerta nemendur og hegðun þeirra.
ii. Söfnun upplýsinga: Kennslumat er framkvæmt tvisvar sinnum á önn í námskeiðum sem eru kennd 12-15 vikur, á miðju námskeiði og í lok þess. Í námskeiðum sem eru kennd á skemmri tíma er aðeins lagt fyrir lokakennslumat. Fyrri hluti kennslumats er lagður fyrir í 4-5 kennsluviku og lokakennslumat er lagt fyrir í næst síðustu kennsluviku, þ.e. áður en próf hefjast. Kennslumat HR er lagt rafrænt fyrir nemendur í gegnum kennslukerfið MySchool og eru niðurstöður vistaðar í kerfinu.
iii. Birting niðurstaðna: Fyrri hluti kennslumats er aðgengilegur kennurum (á einkasvæði sem geymir kennsluferil þeirra í kennslukerfinu) um leið og mati lýkur. Lokakennslumat kennara er þó ekki aðgengilegt fyrr en námskeiði hefur verið lokað og einkunnir birtar nemendum. Kennarar sjá meðaltöl og staðalfrávik úr þremur hlutum lokakennslumats. Deildaforsetar og sviðsstjórar hafa sem stjórnendur aðgang að matinu og geta skoðað allt mat sem tengist verksviði þeirra. Meðaltal úr mati deilda, þ.e. ánægjuvog nemenda (sem byggist á lykilspurningum þar sem grennslast er fyrir um heildaránægju nemenda með námskeiðið og kennsluna) eru birtar á heimasíðu HR. Þessar upplýsingar eru einnig birtar í „Mælaborði HR”, þar sem grunnupplýsingar um framkvæmd á stefnumótun skólans eru teknar saman.
iv. Úrvinnsla og nýting: Niðurstaða kennslumats er rýnd af forstöðumanni kennslusviðs, kennsluþjálfara, forsetum deilda og sviðsstjórum eða forstöðumönnum námsbrauta. Markvisst er unnið með fyrri hluta kennslumats þar sem kennsluþjálfari býður kennurum leiðsögn sem þurfa á því að halda (sjá síðar). Forsetar deilda fara yfir kennslumatið og er það hluti af árlegum starfsmannaviðtölum. Kennslumat hefur áhrif á endurráðningu stundakennara og úthlutun námskeiða til fastra kennara.
3. Kennsluþjálfun: Kennslusvið HR ber ábyrgð á kennsluþjálfun kennara og sérfræðingar utan sem innan skólans eru kallaðir til liðsinnis eftir því sem þörf krefur. Kennsluþjálfari er starfsmaður kennslusviðs og þjónustar allar deildir HR.
i. Kennsluþjálfari: Hlutverk og markmið kennsluþjálfara er að styðja kennara í starfi á margvíslegan hátt með ráðgjöf, mati á kennslu og kennslu í kennslufræði á háskólastigi. Hann beitir ýmsum aðferðum í þessu skyni, framkvæmir til dæmis mat á námskeiðum að ósk kennara, tekur upp kennslu á myndband og ræðir við kennara í kjölfarið, fylgir eftir kennslumati í samvinnu við deildarforseta og deildarfulltrúa og veitir kennurum ráðgjöf í kjölfarið. Einnig veitir kennsluþjálfari einkaráðgjöf skv. beiðni kennara varðandi kennslufræðilega þætti, s.s. námsmat, kennsluaðferðir, námsáætlanir og notkun á kennslukerfinu Myschool. Kennsluþjálfari aðstoðar einnig kennara við uppsetningu prófa og yfirlestur þeirra, vinnur að og fylgir eftir jafningjamati og/eða sjálfsmati hjá kennurum sem þess óska.
ii. Námskeiðahald og Gæðahandbók fyrir kennara: Eitt af verkefnum kennsluþjálfara er að annast regluleg námskeið og fyrirlestra er tengjast starfi kennara í HR. Þar er boðið upp á námskeið í gerð kennsluáætlana og hæfniviðmiða námskeiða, uppbyggingu námskeiða í fjarnámi, námsmati og prófagerð en einnig í þáttum eins og notkun á PowerPoint við kennslu og raddbeitingu. Einu sinni á ári (í ágúst) gengst háskólinn fyrir sérstökum dögum sem eru helgaðir nýsköpun í kennslu þar sem öllum kennurum HR er boðið að koma og taka þátt í sérsniðinni ráðstefnu um nýsköpun í kennslu. Gæðahandbók HR fyrir kennara var fyrst gefin út árið 2007 og allir nýir kennarar fá hana afhenta.
iii. Viðbrögð við fyrra kennslumati: Í kjölfarið á fyrra kennslumati annarinnar hefur kennsluþjálfari (með leyfi, eða samkvæmt ósk viðkomandi forstöðumanns eða deildarforseta) samband við viðkomandi kennara varðandi þau atriði þar sem leiðbeiningar eða breytinga er augljóslega þörf. Kennsluþjálfari fundar með kennara, situr tíma, ræðir við nemendur, og skilar skýrslu í kjölfarið þar sem fram kemur hvað má lagfæra og hvernig. Það sem eftir lifir annarinnar er kennsluþjálfari í sambandi við kennarann og fylgist með því hvernig kennslan og námskeiðið gengur. Kennsluþjálfari skilar síðan skýrslu í lok annar um það hvernig viðkomandi kennara gekk að bæta kennsluna og námskeiðið.
4. Úttektir á viðmiðum við inntöku nemenda: Einu sinni á þriggja ára fresti er gerð úttekt á forspárgildi bakgrunnsþátta umsækjenda fyrir árangur í HR. Markmið með henni er að ganga úr skugga um að bestu mögulegu ákvarðanir séu teknar þegar umsækjendum er veitt innganga á námsbraut eða hafnað, og að bæta inntökuferlið eftir því sem hægt er. Í þessari úttekt felst yfirferð á umsóknargögnum nemenda í ákveðnu úrtaki og eru lykilupplýsingar úr umsóknum færðar inn í gagnagrunn. Síðan er upplýsingum um árangur nema við HR safnað og þær settar inn í sama gagnagrunn. Allar persónuauðkennanlegar upplýsingar eru fjarlægðar úr gagnagrunninum. Loks fer fram greining, sérstaklega fyrir hverja megin námsbraut, til að ákvarða hvaða bakgrunnsþættir spá best fyrir um árangur í námi við HR. Þessum upplýsingum er síðan miðlað til deildanna, bæði með fundum og skýrslum.
5. Greining á námskeiðum: Einu sinni á þriggja ára fresti eru öll námskeið við HR greind á kerfisbundinn hátt. Þessi greining tekur meðal annars til fjölda kennslustunda, verklegra tíma, mats á árangri nemenda, fjölda nemenda, einingafjölda, vinnuálags o.s.frv. Markmiðið er að tryggja að háskólinn fylgist með mikilvægum þáttum sem varða gæði og stefnu skólans, svo sem varðandi kennslumagn, fjölbreytni í matsaðferðum, fjölda nemenda í hópum, framboð á verklegri þjálfun o.s.frv. Ferlið við mat á námskeiðum felst í gagnasöfnun um öll námskeið sem kennd eru við skólann á tilteknu skólaári, auk viðbótarupplýsinga úr kennsluáætlun námskeiðsins, svo sem um matsaðferðir, fjölda kennslustunda o.s.frv. Þessi námskeiðsgreiningin er framkvæmd í fyrsta sinn skólaárið 2008-2009 og því eru framsetning niðurstaðna og eftirfylgni enn í þróun.
E. Aðrar mælingar: Ýmsum tölfræðiupplýsingum og mælingarniðurstöðum sem varða nám og kennslu er reglulega safnað saman. Þessar mælingar varða til dæmis fjölda þverfaglegra námskeiða, brottfall nemenda, inntökuhlutfall og heimtur nýrra stúdenta, fjölda námskeiða sem kennd eru á erlendum tungumálum, niðurstöður úr kennslumati og fjölda námsbrauta sem byggjast á óhefðbundnu formi. Sumar þessara mælinga eru kynntar gegnum Mælaborð HR.
F. Skjalfesting og birting lykilskjala, leiðbeininga og niðurstaðna: Lykilskjöl, leiðbeiningar og niðurstöðum sem tengjast áðurnefndum ferlum og mælikvörðum má nálgast á innri vef HR. Tiltekin tölfræðileg gögn og upplýsingar eru einnig birt á vefsíðu HR og þar með aðgengileg nemendum og öllum almenningi. Kennarar geta nálgast Gæðahandbók HR fyrir kennara, jafnt innbundna sem á tölvutæku formi.
G. Ábyrgð: Forstöðumaður kennslusviðs, formaður námsráðs, námsráð, framkvæmdastjóri mannauðs- og gæðamála, konrektor.
