1. Efni ráðstefnunnar  

Fyrri hluti ráðstefnunnar var byggður upp í kringum 3 dæmi um einstaklinga sem misst hafa vinnugetu. Þannig var ætlunin að teikna upp gildandi norrænan rétt á þessu sviði. Þó umfjöllun fyrirlesara á ráðstefnunni sjálfri hafi fyrst og fremst tekið mið af einu þessara þriggja dæma voru skriflegar úrlausnir allra dæmanna hluti af ráðstefnugögnum. 

Seinni hluti ráðstefnunnar byggði á þeim grunni sem teiknaður var upp með úrlausnum dæmanna og fyrirlestrum. Þar var fyrst fjallað um mat á varanlegum fjárhagslegum afleiðingu vinnuslysa, þ.e. hvernig staðið var að mati á varanlegri örorku. Síðan var velt upp spurningum um þróun norrænu velferðarkerfanna með sérstakri áherslu á skilin milli opinbers og einkaréttar.

 2. Fyrri rannsóknir á bótarétti og almannatryggingum við HR og norrænt samstarf á sviðinu

Í upphafi árs 2005 fékkst styrkur úr Rannsóknarsjóði vegna rannsóknarinnar: „Almannatryggingar: Hlutverk og samspil við önnur bótaúrræði.“ Að rannsókninni stóðu prófessorarnir Ragnhildur Helgadóttir og Guðmundur Sigurðsson við HR,  Tryggingastofnun ríkisins og sérfræðingar sem þar starfa.   Rannsóknin hófst haustið 2005 og lauk í árslok 2007.  Markmiðið var í fyrsta lagi að kortleggja íslenskan bótarétt, almannatryggingakerfið og samspil bótakerfa. Í öðru lagi átti að greina réttarstöðu bótaþega og hvort íslenskur bótaréttur væri á réttri leið út frá sjónarhóli bótaþega og út frá hugmyndum um réttaröryggi. 

 Rannsóknin leiddi í ljós að lítið hefði verið fjallað um almannatryggingar út frá lögfræðilegu sjónarhorni var því meiri tíma en til stóð eytt í rannsóknir beinlínis á því réttarsviði.

 Í tengslum við rannsóknina voru birtar þrjár greinar og ein bók:   

•  Slysabætur almannatrygginga – opinber réttur  - einkaréttarleg sjónarmið, Guðmundur Sigurðsson og Ragnhildur Helgadóttir, í Guðrúnarbók, (Pétur Kr. Hafstein o.fl., ritstj.), Hið íslenska bókmennafélag, 2006. 
• Stjórnsýsla almannatrygginga og sjónarmið um réttaröryggi, Ragnhildur Helgadóttir, Tímarit lögfræðinga, 2. hefti, júlí 2006. 
• Mat á varanlegum afleiðingum líkamstjóna, Guðmundur Sigurðsson, Tímarit Lögréttu, 2. hefti, 3. árg. október 2006. 
• Almannatryggingar og félagsleg aðstoð, Guðmundur Sigurðsson og Ragnhildur Helgadóttir, JPV útgáfa, 2007.
   

Auk þessa tengjast eftirfarandi áður birtar greinar viðfangsefninu: 

•   Vinnuslys – slysatrygging sjómanna – Fyrri hluti, Guðmundur Sigurðsson, Tímarit Lögréttu, 1.hefti, 1. árg. 2004. 
•   Vinnuslys – slysatrygging sjómanna – Seinni hluti, Guðmundur Sigurðsson, Tímarit Lögréttu, 2.hefti., 2. árg. 2005.

Haldin var ráðstefna um bótarétt vegna vinnuslysa í september 2006. Í tengslum við rannsóknina hefur þremur meistararitgerðum verið lokið við lagadeild HR auk þess sem boðið var upp á námskeið í almannatryggingarétti í meistaranámi við lagadeild HR á vorönn 2007.

Ein niðurstaða rannsóknarinnar var að rannsóknir á sviði bótaréttar þyrftu að snúa að öllum stoðum hans því ella fengist ekki sú yfirsýn sem nauðsynleg er. Það sé mikilvægt að við rannsóknir á einangruðum sviðum bótaréttar og breytingar á þeim verði gætt að tengslum við heildarmynd bótaréttarins. Í þessu sambandi skipta tengsl opinbers réttar og einkaréttar einnig miklu. 

Þó framangreindri rannsókn hafi formlega lokið í árslok 2007 er unnið að því að viðhalda  þeirri þekkingu sem aflað var og halda áfram rannsóknum á sviði bótaréttar. Við lok styrktímabilsins var auk þess ljóst að norrænum þætti verkefnisins var ekki að fullu lokið. Því var ákveðið að sækja um svokallaðan  útsæðisstyrk frá Nordforsk vegna verkefnisins: The Changing Face of the Welfare State? Developments in compensation law.

Í þeirri umsókn sagði m.a.: 

"The current law of compensation has five pillars: social security, pension funds, insurance, the law of torts and other benefits, such as the right to wages during absence from work. When analyzing the welfare of individuals, it is necessary to look at the law of compensation in its entirety, not just one of the pillars. The structure of the welfare state in the Nordic countries is being examined as the market becomes an ever stronger force – the tendency seems to be to move from a purely state-funded state-administered welfare system to a mixed one, with the participation of labour unions, insurance companies or others. These proposals and changes translate into changing roles for each of the pillars.

These developments raise many questions and the most basic one is who should bear the cost of an accident or an illness which leads to a person losing his / her earning power. This question has many facets that we want to explore  as a Nordic group: What should be the role for each of the pillars? Does the ideal of the welfare state entail a certain minimum of state activity or is it sufficient that the state regulates concerning benefits? Who should determine the rights of an injured person and according to which formal rules?

The Nordic countries have chosen quite different methods of securing the rights of those who lose their earning power. A joint Nordic effort to compare the methods and address these questions from a legal perspective will be useful."

Á grundvelli styrkveitingarinnar var haldinn var skipulags- og umræðufundur í  Ósló í febrúar og þar kom fram mikill vilji til áframhaldandi samstarfs. Þar var ákveðið að funda að nýju í Reykjavík og halda norræna ráðstefnu í tengslum við fundinn í þeim tilgangi að teikna upp heildarmynd norræns bótaréttar.  

 3.         Nánar um norræna nálgun og norrænt rannsóknarsamstarf á sviði bótaréttarins 

 Norðurlöndin hafa valið all ólíkar leiðir til að tryggja réttindi þeirra sem missa aflahæfi sitt. Sameiginlegt norrænt átak í því að bera saman þessar leiðir og skoða spurningarnar (sem að ofan er lýst) út frá lögfræðilegu sjónarhorni er því gagnlegt. Auk þess samstarfs sem stendur að baki ráðstefnunni 2. október eru starfandi tvö öndvegissetur í velferðarrannsóknum undir Nordforsk (NcoE programme on welfare research) en þar er lagalegur rammi þessarar starfsemi minna til skoðunar.

 Eins og áður var getið er uppbygging velferðarkerfisins á Norðurlöndunum alls staðar í deiglunni eftir því sem lögmál markaðarins verða mikilvægari þáttur í þeim. Breytingar þessar hafa í för með sér breytingar á hlutverki hverrar stoðar.

 Bótaréttur, sem er grundvallarþáttur í velferðarkerfum þessara ríkja, er í þróun í öllum ríkjunum. Þróun hans er auðvitað ógurlega mikilvæg fyrir fjárhagslegt öryggi einstaklingsins og fyrir réttaröryggið: Rétturinn til lágmarksframfærslu er grundvallarmannréttindi og ákveðin lágmarksskilyrði verða að vera uppfyllt.

 Þrátt fyrir að margt sé líkt með norrænum bótarétti hafa ríkin þó valið mismunandi leiðir. Það er því mikilvægt að þær séu bornar saman og það er í allra þágu að þær séu bornar saman. Þetta er gríðarlega dýrt svið fyrir ríkin til að prófa sig áfram á. Greining og frekari þróun réttarins á þessu sviði munu því njóta góðs af samstarfinu. Samspil og vægi stoða bótaréttarins hefur lítið verið skoðað í norrænni lögfræði. Verkefnið getur þannig skýrt réttarstöðu tjónþola og teiknað upp skýrari mynd af bótaréttinum í heild sinni. Þannig mun það hafa áhrif á réttarstöðu einstaklinga, auka þekkingu þeirra sem starfa á sviðinu, auðvelda fyrirtækjum að fóta sig á flóknu sviði og bjóða upp á þær lausnir sem henta og síðast en ekki síst vera til skýringar við þróun löggjafar á þessu sviði.