1.  Inngangur

Háskólinn í Reykjavík leggur áherslu á að styrkja og efla rannsóknir á fræðasviðum skólans.  Markmið skólans er að tryggja rannsóknaumhverfi sem hvetur til rannsókna sem standast alþjóðlegan samanburð.  Með doktorsnámi við Háskólann í Reykjavík er stefnt að því að efla íslenskt rannsóknastarf á fræðasviðum skólans, að þjálfa unga vísindamenn til hagsbóta fyrir íslenskt þjóðfélag og að tryggja stöðu Háskólans í Reykjavík sem alþjóðlega viðurkennds rannsóknaháskóla.

Við gerð þessarra reglna hefur verið tekið mið af Bologna-ferlinu um samstarf á sviði æðri menntunar í Evrópu og alþjóðlega viðurkenndum meginreglum um skipulag og gæði doktorsnáms.

Með reglum þessum er kveðið á um doktorsnám við Háskólann í Reykjavík, bæði hvað varðar skipulagslegan ramma námsins og efnislegar kröfur til gæða þess.  Innan ramma reglna þessara hafa deildir skólans frelsi til þess að útfæra doktorsnám nánar í ljósi sérstöðu og hefða viðkomandi fræðasviðs. 

2.  Stjórnskipulag doktorsnáms

Rannsóknaráð deilda fara með málefni doktorsnáms við deildina.  Skulu þau útfæra doktorsnámið nánar á grundvelli reglna þessara og lýsa fyrirkomulagi þess við deildina í sérstakri námslýsingu sem lögð skal fyrir deildarfund til samþykkis.  Þá skulu rannsóknaráð gera tillögu til deildar um inntöku nemenda í doktorsnám, sbr. 4. gr. og tilnefna leiðbeinanda og doktorsnefnd, sbr. 5. og 6. gr.  Rannsóknaráð og leiðbeinandi skulu fylgjast með þróun doktorsnáms á alþjóðavettvangi og hafa eftirlit með gæðum námsins í ljósi hennar.  Tryggt skal að gæði doktorsnáms við Háskólann í Reykjavík standist alþjóðlegan samanburð.

Rektor og Háskólaráð Háskólans í Reykjavík fara með yfirstjórn skólans.  Umsókn deildar um að taka upp doktorsnám og námslýsingu þess skal leggja fyrir rektor og háskólaráð til samþykkis. 

3.  Inntak doktorsnáms

Kjarni doktorsnáms við Háskólann í Reykjavík eru vísindalegar rannsóknir doktorsnema sem fela í sér sjálfstætt framlag til þekkingarsköpunar á fræðasviðinu. 

Doktorsnám við Háskólann í Reykjavík er 90-150 eininga nám (180 – 300 ECTS), sem lokið skal á 3-4 árum að jafnaði.  Deildir ákveða leyfilegan hámarksnámstíma.

Við lok doktorsnáms eiga nemendur að hafa tileinkað sér eftirfarandi þekkingu og færni:

• Almenna þekkingu á öllum grunnatriðum fræðasviðsins og sérfræðiþekkingu á þeirri sérgrein eða rannsóknasviði sem fengist er við.
• Þekkingu á aðferðafræði rannsókna á fræðasviðinu og færni í beitingu vísindalegra vinnubragða.
• Færni til þess að móta, skipuleggja og framkvæma sjálfstæðar vísindalegar rannsóknir.
• Færni til þess að leggja af mörkum sjálfstætt frumlegt framlag til þekkingarsköpunar á fræðasviðinu.
• Færni til gagnrýninnar greiningar og mats á viðfangsefnum fræðasviðsins.
• Færni til að tjá niðurstöður rannsókna og búa þær til birtingar á ritrýndum vettvangi.
• Færni til þess að gegna vísindastörfum og hagnýtum störfum þar sem krafist er beitingar vísindalegra vinnubragða.
• Færni til þess að efla nýsköpunar- og frumkvöðlastarf á sínu fræða- eða starfssviði.

4.  Umsóknir og inntökuskilyrði

Þeir einir geta hafið doktorsnám við Háskólann í Reykjavík sem hafa lokið meistaranámi á háskólastigi eða sambærilegu námi.  Umsækjendur þurfa að hafa sýnt afburðaárangur í námi og starfi og vera líklegir til að geta tekið frumkvæði í þekkingarsköpun á sviði vísinda eða atvinnulífs.  Deild er heimilt að gera auknar kröfur til undirbúnings umsækjenda, s.s. um sérfræðiþekkingu eða námskeiðasókn.

Umsóknum skal skilað á sérstöku eyðublaði sem fæst á skrifstofu Háskólans í Reykjavík.  Með umsókn skulu að lágmarki fylgja afrit af prófskírteinum, feril- og ritaskrá ásamt drögum að rannsóknaráætlun.

Rannsóknaráð deilda leggja mat á hæfni umsækjenda og gera tillögu til deildar um það hvort veita skuli þeim inngöngu í doktorsnám.  Við mat á umsóknum skal byggt á menntun og reynslu umsækjenda ásamt framlögðum drögum að rannsóknaráætlun.  Einnig skal á því byggt hvort starfslið og rannsóknarumhverfi deildar, sbr. 5. og 7. gr. reglna þessarra, og fjárhagsstaða geri kleift að taka við doktorsnema á því sviði sem óskað er eftir.  Gæta skal málefnalegra sjónarmiða og jafnréttis við val á umsækjendum til inngöngu í doktorsnám.

Umsókn um inngöngu í doktorsnám skal svarað innan tveggja mánaða frá því að hún var lögð fram.  Sé umsókn um inngöngu í doktorsnám hafnað skal láta skriflegan rökstuðning fylgja ákvörðuninni.

Sé innganga í doktorsnám samþykkt skipar deild doktorsnema leiðbeinanda samkvæmt tilnefningu rannsóknaráðs. Gerður skal samningur á milli doktorsnema og leiðbeinanda um framvindu námsins og réttindi og skyldur nemanda annars vegar og leiðbeinanda og skóla hins vegar.  Tryggja skal doktorsnema reglulegan aðgang að leiðbeinanda. 

5.  Leiðbeinendur

Deild skal skipa hverjum doktorsnema leiðbeinanda samkvæmt tilnefningu rannsóknaráðs. Hlutverk leiðbeinanda er að leiðbeina doktorsnema í rannsóknarvinnunni, fylgjast með framvindu námsins og hafa eftirlit með gæðum rannsóknarvinnunnar.  Leiðbeinandi má eiga sæti í doktorsnefnd.  Heimilt er að skipa doktorsnema fleiri en einn leiðbeinanda.

Eftirtaldar faglegar kröfur eru gerðar til leiðbeinenda:

• Leiðbeinandi skal hafa doktorsgráðu.
• Leiðbeinandi skal vera í fastri stöðu lektors, dósents eða prófessors við Háskólann í Reykjavík.
• Þess skal gætt að rannsókn doktorsnema sé á sérsviði leiðbeinanda og að leiðbeinandi hafi birt ritsmíðar á því sviði á viðurkenndum vísindalegum vettvangi. 
• Leiðbeinandi skal vera virkur þátttakandi í rannsóknasamfélaginu og viðurkenndur sérfræðingur á sínu sérsviði.  Við mat á því skal t.d. litið til ritvirkni og þess að leiðbeinandi hafi reynslu af alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi og fjármögnun rannsóknarverkefna.

6.  Doktorsnefndir

 Deild skal skipa doktorsnefnd samkvæmt tilnefningu rannsóknaráðs.  Hlutverk doktorsnefndar er að leggja mat á rannsóknaráætlun, láta í té rökstutt álit sitt á því hvort doktorsritgerð sé tæk til varnar og taka endanlega ákvörðun um veitingu doktorsgráðu sbr. 8. gr.  Doktorsnefnd má fela fleiri verkefni í samráði við leiðbeinanda og rannsóknaráð.

Í doktorsnefnd skulu sitja 3-5 fræðimenn sem eru virkir þáttakendur í rannsóknasamfélaginu og viðurkenndir sérfræðingar á viðkomandi fræðasviði.  Við mat á því skal litið til þeirra krafna sem gerðar eru til leiðbeinenda, sbr. 5. gr.  Í það minnsta einn doktorsnefndarmaður skal starfa utan deildar.

7.  Rannsóknaumhverfi

Það skal tryggt að doktorsnám við Háskólann í Reykjavík fari fram í virku rannsóknaumhverfi.  Doktorsnám skal fara fram í samstarfi og tengslum við innlenda og erlenda hópa viðurkenndra vísindamanna eða rannsóknastofnana.  Heimilt er að skipuleggja doktorsnám í samstarfi við aðrar háskólastofnanir.

Doktorsnemum skal tryggð fullnægjandi vinnuaðstaða.  Doktorsnemum skal gert kleift að fylgjast með þróun og nýjungum á sínu fræðasviði í samfélagi við aðra doktorsnema og/eða fræðimenn, m.a. með því að sækja fundi og ráðstefnur eða dvelja hluta námstímans við erlenda rannsókna- eða háskólastofnun.   

8.  Námsferli, doktorsritgerð og doktorsvörn

Við lok fyrsta námsárs skal nemandi skila fullbúinni rannsóknaráætlun til doktorsnefndar.  Í rannsóknaráætlun skal koma fram samantekt á stöðu þekkingar og færni á viðkomandi sérsviði og tillaga að rannsókn (einni eða fleiri) sem lögð verður til grundvallar doktorsritgerð.  Þá skal þar gerð áætlun um framvindu námsins.  Doktorsnefnd leggur mat á rannsóknaráætlun og skal byggja matið á því hvort rannsóknaráætlun endurspegli nægilega sérþekkingu nemanda, hvort rannsókn(ir) nemanda séu framkvæmanlegar og hvort nýnæmi og fræðilegt mikilvægi verkefnisins séu fullnægjandi.  Í undantekningartilvikum er heimilt að veita doktorsnema viðbótarfrest til framlagningar rannsóknaráætlunar.

Leiðbeinandi hefur á námstímanum eftirlit með framvindu námsins og gæðum rannsóknarvinnunnar.  Í því skyni að tryggja gæði doktorsnámsins er deild er heimilt að gera kröfur um námskeiðasókn, kynningar rannsóknarverkefnisins og/eða birtingar ritsmíða á ritrýndum vettvangi í námslýsingu.

Doktorsnemi lýkur rannsóknum sínum með doktorsritgerð sem er sjálfstæð ritsmíð sem felur í sér framlag til þekkingarsköpunar á fræðasviðinu.  Doktorsnefnd leggur mat á ritgerðina og skilar rökstuddu áliti til rannsóknaráðs deildar um það hvort doktorsnemi fái kost á að leggja ritgerð fram til varnar.  Skal það einungis leyft ef líklegt þykir að ritgerðin uppfylli kröfur deildarinnar. 

Telji doktorsnefnd ritgerð tæka til varnar fer fram opinber doktorsvörn fyrir doktorsnefnd.  Heimilt er að tilnefna auk þess einn eða fleiri andmælendur sem taki þátt í doktorsvörn með doktorsnefnd.  Við vörn skal doktorsnefnd leggja mat á efni ritgerðar annars vegar og vörn nemanda hins vegar. 

Að lokinni doktorsvörn tekur doktorsnefnd ákvörðun um veitingu doktorsgráðu.  Doktorsgráðu má því einungis veita að nemandi hafi unnið sjálfstæðar frumlegar rannsóknir er hafi nægjanlegt nýnæmi og vísindalegt gildi og séu af nægu umfangi til þess að verðskulda gráðuna.  

Samþykktar af Háskólaráði þann 31.01.2006