Ritstuldur úr texta

Brian Martin prófessor í félagsvísindum við háskólann í Wollongong í Ástralíu og lengi formaður "Whistleblowers Australia" skilgreinir nokkrar tegundir ritstuldar:
  • Orðréttur ritstuldur: Augljósasta tegund ritstuldar - texti tekinn orðrétt úr birtu verki án þess að setja í gæsalappir, aðgreina frá texta höfundar eða vísa til heimildar.
  • Endursagnarritstuldur: Orðum og/eða setningum breytt eða hnikað til, t.d. aðeins vitnað til fyrstu setningar í málsgrein, en sá sem skrifar lætur sem annað sé frumsamið, þó öll málsgreinin sé tekin úr sömu heimild.
  • Ritstuldur frumheimildar úr afleiddri heimild: Vísað er til frumheimildar sem annar höfundur notaði í sínu ritverki sem lesinnar heimildar án þess sá sem skrifar að hafi sjálfur séð heimildina, lesið hana eða rannsakað. Sérstaklega alvarlegt ef höfundur getur ekki ritsins þar sem hann fann viðkomandi frumheimild og lætur sem hann hafi lesið frumheimildina og unnið með hana.
  • Rannsóknastuldur: þegar rannsóknarspurning, röksemdafærsla og/eða rannsóknaniðurstöður úr birtu verki eftir annan höfund eru settar fram sem eigið verk.
  • Hugmyndastuldur: Algengasta tegund ritstuldar - þegar hugmynd er tekin frá öðrum án þess að vitnað sé til heimildar. Hér undir falla einnig stuldur á rannsóknar- eða viðskiptahugmynd, þ.e. hugmynd að hugverki sem tekin er frá öðrum.
  • Höfundastuldur: Sá sem skilar inn ritverki lætur sem hann sé höfundur þess í heild sinni, en er það ekki.
  • Stofnanaritstuldur: Algengur í opinberri stjórnsýslu, hjá stofnunum og stórfyrirtækjum. Aðstoðarmenn skrifa ræður eða vinna verk fyrir yfirmenn og stjórnendur, sem eigna sér verkið (m.a. sk. draugapennar og ræðuhöfundar stjórnmálamanna).
Martin, B. (1994). Plagiarism: A misplaced emphasis. Journal of Information Ethics, 3(2), 36-47. Sótt 31. október 2016 af http://bmartin.cc/pubs/94jie.pdf

  • Eiginstuldur (self-plagiarism): Texti sem á að vera einstakt hugverk er birtur eða skilað oftar en einu sinni. Samkvæmt reglum HR er nemendum óheimilt að nota eigin texta  oftar en einu sinni í sama námskeiði, eða "endurnýta" verkefni úr einu námskeiði í öðru námskeið. Nemendum er einnig óheimilt að nota eigið lokaverkefni úr grunnnámi í meistaraverkefni sínu á þess að geta heimildar og fá til þess leyfi leiðbeinanda síns.
    Í fræðasamfélaginu er illa séð ef fræðigrein birta sömu grein í fleiri en einu vísindatímariti. Samkvæmt APA-staðlinum, staðli amerísku sálfræðisamtakanna (American Psychological Association), er ekki leyfilegt að birta áður birtar greinar undir þeim formerkjum að um nýtt efni sé að ræða, enda eigi hver grein að innihalda nýja þekkingu í viðkomandi fagi. 


DÆMI UM ÓBEINA TILVITNUN
(um beinar tilvitnanir sjá skráningarstaðlana APA, IEEE og OSCOLA):

Upprunalegur texti
úr bókinni Story of Mexico eftir Conrad Stein útgefin af Morgan Reynolds í Greensboro North Carolina árið 2007: „Í meira en tíuþúsund ár hafa menn búið þar sem nú heitir Mexíkó. Fyrstu þjóðflokkarnir voru flokkar veiðimanna sem drápu risavaxna mammúta á hásléttunni. Um 7000 fyrir Krist lærðu veiðimennirnir að rækta korn. Veiðimannasamfélög Mexíkó urðu smám saman landbúnaðarsamfélög. Með landbúnaði kom stöðugleiki i samfélagið og upp úr því þróuðust menningarsamfélög.“

Óbein tilvitnun (ófullkomin): Undanfarin 10 þúsund ár hefur verið búið í Mexíkó. Þá voru risavaxnir mammútar drepnir af flokkum veiðimanna á hásléttunni. Löngu fyrir tíma Krists lærðu veiðimennirnir að rækta korn og þannig urðu veiðimannasamfélögin að landbúnaðarsamfélögum og með því kom stöðugleiki í samfélagið og menningarsamfélög þróuðust.
Ekki er nóg að breyta einu og einu orði þegar gera á óbeina tilvitnun heldur þarf að fá lánaða hugmyndina og setja hana í þín orð. Hér vantar líka tilvísunina (APA: svigi með grunnupplýsingum um heimildina, þ.e. nafni höfundar og ártali; IEEE númer í hornklofa [1]; OSCOLA númer í hávísi og númeruð neðanmálsgrein)


Aðalatriði úr upprunalegum texta:
  • Fyrstu þjóðflokkar í Mexíkó voru veiðimenn
  • Eftir að hafa lært að rækta korn urðu veiðimennirnir bændur
  • Landbúnaður varð til þess að „menningarsamfélög þróuðust“

Óbein tilvitnun (hugmyndin fengin að láni, orðuð með þínum orðum og vísað rétt til heimildar): Fyrstu þjóðflokkar í Mexíkó voru veiðimenn. Eftir að hafa lært að rækta korn urðu veiðimannaþjóðflokkarnir bændur. Kornrækt og landbúnaður var mjög mikilvægt í samfélagsmyndun í Mexíkó því það stuðlaði að myndun menningarsamfélaga APA (Stein, 2007) IEEE [1] OSCOLA 1



Var efnið hjálplegt? Nei