Prófessor við Harvard hélt afmælisfyrirlestur lagadeildar HR

Scott Brewer, lagaprófessor við Harvard háskóla, hélt 25 ára afmælisfyrirlestur lagadeildar Háskólans í Reykjavík í liðinni viku. Fyrirlesturinn bar yfirskriftina Fara jafnræði og það að skara fram úr saman? Vel var mætt á fyrirlesturinn af hálfu nemenda, kennara og annarra sem stunda lögfræði á Íslandi.

Brewer hefur verið lagaprófessor við Harvard háskóla síðan 1991. Hann var áður aðalritstjóri Yale Law Journal sem og aðstoðarmaður dómara við áfrýjunarrétt sem og aðstoðarmaður Thurgood Marshall dómara við Hæstarétt Bandaríkjanna. Brewer kennir og rannsakar á sviði réttarheimspeki, samningaréttar og sönnunarréttar og hefur m.a. þróað kenningu um eðli og notkun röksemdafærslna, ekki síst í lögfræði.

Í fyrirlestrinum velti Brewer upp þeirri spurningu hvort unnt sé að samræma kröfur til jafnræðis, það er að allir eru jafnir (e. equality), og að vera framúrskarandi, það er að segja að vera betri eða skara fram úr öðrum (e. excellence), einkum í margvíslegum keppnum. Þar á meðal eru íþróttir, próf, lýðræðislegar kosningar og það sem á sér stað í réttarsal.

Hvað telst ósanngjarnt forskot og hvað felst í að skara fram úr?

Brewer tók dæmi um golfspilara sem vann mál í Hæstarétti Bandaríkjanna um að fá að keyra á golfkerru milli hola vegna þess að hann átti erfitt með gang, kvenkynshlaupara sem var bannað að keppa án þess að taka lyf sem minnkar óvenjulega hátt testósteronmagn í líkama hennar og hugmyndir í asískri körfuboltadeild um að banna leikmenn yfir ákveðinni hæð.

Í öllum þessum dæmum er keppni milli röksemdafærslna um jafnræði, það er að allir sitji við sama borð, og að skara fram úr, til dæmis að sumir hafa náttúrulega eiginlega sem gera þá betri í viðkomandi íþrótt en aðra. Sú spurning vaknar því hvað telst vera ósanngjarnt forskot (vera með hávaxin/n/ð), hvað þarf að jafna út (keyra um á golfkerru ef viðkomandi á erfitt með gang?) og hvað felst einfaldlega í því að skara fram úr og vera betri en aðrir í viðkomandi keppni?

Hvað gerir ttil dæmis Michael Phelps sundkappa, sem hefur ýmsa líkamlega eiginlega sem henta vel fyrir sundiðkun, öðruvísi en hlauparann með óvenjulega hátt testósteronmagn? Af hverju var öðrum íþróttamanninum bannað að keppa að óbreyttu en ekki hinum?

Ekki unnt að samþætta jafnræði og að skara fram úr í keppnum

Brewer kynnti til leiks kenningu sína um eðli og notkun röksemdafærslna og hugmyndina um að röksemdafærslur, sem eru ávallt í keppni sín á milli, geti haft dygðir út frá ákveðnum sjónarhornum. Síðan beitti hann kenningunni á dæmin og komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri unnt að samþætta jafnræði og að skara fram úr í keppnum í þeim tilfellum þar sem ekki allir eiginleikar sem eru ólíkir á milli manna eru jafnaðir út. Þegar öllu er á botninn hvolft þá erum við ekki jöfn.

Að lokum var meðal annars spurt um hvernig kenning Brewer eigi við um dómstörf, hvernig beri að skilja hugtakið dygðir og hvort kenningar um að gildi séu ósamþýðanleg (e. value pluralism) skapi vandamál fyrir kenningu Brewer.

///

Scott Brewer, law professor at Harvard University, gave a talk on the occasion of Reykjavik University‘s 25th anniversary. The lecture was organized by the Department of Law at RU and was part of the 25th anniversary lecture series at the university. The lecture was well attended by both students, teachers and other that practice law in Iceland.

Brewer‘s lecture, Can we be equal and excellent too?, lies at the intersection of four concepts: excellence, equality, contest, and argument. Who deserves what, on the basis of what kinds of competitive measures (including, for example, formal competitions in sports, in litigation, in elections, and in academic tests) is one of the most important and contentious issues in contemporary law, politics, and culture.

From times ancient through current, philosophers from many cultures have offered sustained inquiries into concepts of human excellence and the kinds of contests that ought to be used to measure it. With the rise of representative democracies around the world from the late eighteenth century through today, the concept of equality has also become a central contested value in societies around the globe. In societies that claim to prize the values of both excellence and equality the question has arisen: Can a society realize and reward both excellence and equality?

There is at least a superficial tension between the values of excellence (being better-than) and equality (being no-better-than). Can this (apparent) tension be overcome? If so, how? If not, why not? This lecture addressed these questions. To answer them, it explained the basics of, and then applied, the Logocrat-Agon-Axic Method, a philosophical explanation of the nature and purposes of contests, which is a special application of the Logocratic Method, a philosophical explanation of the nature and purposes of arguments. Using this approach, the lecture explained the important ways in which both excellence and equality can be realized and the perhaps even more important ways in which they cannot.