Snýst um að nemendur upplifi að þeir tilheyri háskólasamfélaginu

Dr. Grischa Liebel, dósent við tölvunarfræðideild, lauk doktorsnámi við Chalmers-tækniháskólann í Gautaborg árið 2018 og hóf störf við HR sama ár. Hann er upprunalega frá Þýskalandi og lauk þar meginhluta grunnnáms síns áður en hann flutti til Svíþjóðar til að stunda doktorsnám.

Eftir að hafa búið í Svíþjóð vildum ég og eiginkona mín, Anna Liebel, sem einnig starfar við HR, vera áfram á Norðurlöndum. Við höfðum komið til Íslands áður og fannst spennnandi að prófa að búa hér. Svo þegar starf bauðst við HR ákváðum við að slá til og hér erum við enn.

Segir Grischa og bætir við að honum hafi alltaf fundist tölvur áhugaverðar, þó hann hafi ekki endilega ætlað sér að leggja stund á tölvunarfræði strax í upphafi. Foreldrar hans eru báðir stærðfræðingar og hann íhugaði því einnig að læra stærðfræði. Hann fann þó fljótt að tölvunarfræðin átti vel við hann þó námið hafi reynst erfitt í byrjun.

Hið mannlega í forgrunni

Líkt og áhugasvið hans hafa rannsóknir Grischa hingað til verið mjög víðtækar.

Sérsvið mitt er hugbúnaðarverkfræði og hluti rannsókna minna tengist hefðbundinni hugbúnaðarverkfræði með áherslu á ferla og tæknileg málefni. Á sama tíma hef ég alltaf stundað rannsóknir sem tengjast fólki og samskiptum þess. Fyrir fimm árum síðan hóf ég að vinna með taugafjölbreytileika (neurodiversity) og flétta saman við rannsóknir mínar hvernig sýn fólks á einhverfurófi, eða með ADHD, getur haft á þróun hugbúnaðar. Síðan í doktorsnáminu mínu hef ég einnig leitast við að tengja rannsóknir mínar við kennslu og hef því einnig skoðað tengsl taugafjölbreytileika og menntunar.

Útskýrir Grischa, sem nýlega hélt vinnustofu þar sem áhersla var lögð á kennsluaðferðir sem styðja hvað best við nemendur með taugafjölbreytileika.

Í doktorsnáminu leiðbeindi ég meistaranema sem glímdi við ákveðna erfiðleika og það var mjög krefjandi reynsla fyrir okkur bæði. Þetta varð til þess að ég fór að velta fyrir mér, og ræða við samstarfsfólk, hvernig best væri að bregðast við og styðja slíka nemendur. Nú starfa ég í alþjóðlegum hópi á þessu sviði sem mér finnst mjög gefandi enda er um að ræða opið samfélag fólks sem er þakklátt fyrir aðstoð.

Segir Grischa og bætir við að mörg lítil skref þurfi að taka en vitundarvakning og opin umræða sé einna mikilvægust.

Þetta snýst um að nemendur upplifi að þeir tilheyri háskólasamfélaginu. Oft má gera litlar breytingar, eins og að hanna glærur með öðrum bakgrunni eða litum, sem hafa minni áhrif á skynsegin fólk, eða leggja fyrir verkefni sem henta betur. Þess vegna leggjum við til að bjóða upp á valkosti þegar hægt er t.a.m. með því að bjóða annað námsmat en hópverkefni, sem reynast erfið fyrir fólk með ADHD eða á einhverfurófi, eða stór, skrifleg verkefni, sem geta verið erfið fyrir fólk með alvarlega lesblindu. Ég á ekki við að leggja þurfi alveg af slíkum verkefni heldur frekar að kennarar hugi að því hvort þau séu nauðsynleg í viðkomandi námskeiði.

Segir Grischa og bætir við að jafnframt að mikilvægt sé að vera raunsær. Það sé t.a.m. ekki mögulegt að ætla að leiðbeina öllum nemendum einstaklingsbundið en huga megi betur að ýmsu í umhverfinu.

Raunhæfar breytingar og aðlögun

Grischa er nú hluti af hópi sem vinnur að tveggja ára verkefni styrktu af mennta- og háskólaráðuneytinu sem snýr að því að þróa bestu mögulegu starfsvenjurnar í háskólanámi fyrir áðurgreinda nemendur. Hópurinn hefur skipulagt viðburði þar sem lagðar hafa verið fram hugmyndir um einfaldar og aðgengilega breytingar.

Verkefnið okkar er í stöðugri þróun. Við fengum kennara héðan og frá Akureyri til að ræða sín námskeið og gerðum tillögur að breytingum og stuðningi við þá. Þessu fylgdum við síðan eftir með því að skoða reynslu þeirra á sama tíma og við söfnuðum gögnum frá nemendum um hvernig þeir upplifa þessar breytingar. Nemendur voru almennt ánægðir með aðlögunina en við lögðum til valkosti og nemendur velja síðan sjálfir það sem hentar þeim.

Segir Grischa.

Síðastliðið haust var í fyrsta sinn í boði forritunarnámskeið hjá Opna háskólanum fyrir fullorðna á einhverfurófi. Námskeiðið hefur reynst vel en alls tóku 12 nemendur þátt og tveir þeirra íhuga nú fullt nám.

Að nemendur klári námskeiðið er stórt skref sem við erum mjög ánægð með en aðeins einn nemandi hefur helst úr lestinni. Námskeiðið hefur reynst afar lærdómsríkt fyrir okkur öll. Hér vil ég taka fram að mér finnst mikilvægt að afmá þá hugmynd að taugafjölbreytileiki sé einhvers konar ofurkraftur. Vissulega er eitthvað til í því en almennt er breiddin mikil og það sjáum við vel á þessu námskeiði. Sumir eru mjög fljótir að tileinka sér efnið, á meðan aðrir eiga erfiðara með það, rétt eins og í öllum hópum.

Segir Grischa.

Fjölbreytnin er skapandi

Að lokum segir Grischa að það sé áhugavert að sjá hvort hægt sé að þróa betri hugmyndir eða auka sköpun með teymisvinnu fólks á einhverfurófi og með ADHD.

Í hugbúnaðargeiranum höfum við lengi leitað leiða til að gera hönnun skapandi. Fólk á þessu sviði hugsar margt út fyrir rammann og því er um að gera að nýta taugafjölbreytileikann í auknum mæli fyrir spenanndi nýsköpun t.d. á sviði gervigreindar og hugbúnaðar.

Segir Grischa að lokum.