Þörf á fræðslu sem studd er með rannsóknum

Lára Hafliðadóttir stundar doktorsnám í íþróttavísindum við íþróttafræðideild Háskólans í Reykjavík en hún lauk MSc gráðu í íþróttavísindum og þjálfun frá deildinni árið 2021. Lára er fótboltakona í grunninn sem starfar í dag hjá KSÍ á vísindsviði. Þar sér hún um kennslu og fræðslu fyrir þjálfara en einnig er hún fótbolta- og hlaupaþjálfari.

Þær Lára og Hafrún Kristjánsdóttir, deildarforseti íþróttafræðideildar HR, bjuggu til fræðsluvettvanginn Konur í íþróttum sem opnaði nýverið. Þar má finna fræðsluefni um konur og íþróttir, og sérstaklega fræðsluefni fyrir ungar íþróttakonur, sem ætlað er að auka þekkingu og skilning og stuðla að opnari umræðu um sérkenni kvenna.

Forsagan er sú að fræðsluvettvangurinn átti fyrst að vera eingöngu fyrir knattspyrnukonur og hafði ég fengið vilyrði fyrir verkefninu frá KSÍ. Eftir að ég kynnti þessa hugmynd á ráðstefnunni Konur í íþróttum, sem haldin var í HR í samstarfi við ÍSÍ og UMFÍ á síðasta ári, og fleiri sérfræðingar tóku til máls um sérkenni kvenna, varð hins vegar ljóst að mikill, almennur áhugi var á málefninu. Það varð til þess að Hafrún fór að leita styrkja, sem hún og fékk, og þannig gátum við skapað mun stærri fræðsluvettvang fyrir allar konur í íþróttum og fengið fleiri sérfræðinga í lið með okkur.

Útskýrir Lára.

Endurkoma eftir fæðingu lítið rannsökuð

Þó rannsóknum hafi miðað áfram miðað við það sem áður var bendir Lára á að hérlendis hafi lítið verið rannsakað yfir höfuð og þá sérstaklega kvennamegin. Þarft sé að opna umræðu um ákveðna þætti, auka þekkingu og stunda fleiri gæða rannsóknir. Hún segir t.a.m. brýnt að auka þekkingu um endurkomu íþróttakvenna eftir meðgöngu og fæðingu.

Fleiri og fleiri eru farnar að snúa til baka eftir barneignir en hreint út sagt þá vita margir mjög lítið um hvernig eigi að tækla endurkomu. Slík þekking er afar mikilvæg því góð endurkoma er stór partur í að halda konum í sinni íþrótt lengur. Eins getur það getur hjálpað konum að fá fræðslu um eggheimtu þannig að þær þurfi ekki endilega að vera í stressi að eignast börn kjósi þær að geyma það þangað til að loknum ferli.

Segir Lára og bætir við að einnig sé á vefnum að finna ítarlega fræðslu um grindarbotninn, tíðahringinn og kynþroskaskeiðið. Fræðslan fyrir yngri íþróttakonur snýr að því að veita upplýsingar um það sem er eðlilegt að gerist á kynþroskaskeiðinu t.a.m. að líkaminn breytist sem getur haft áhrif á þeirra frammistöðu. Þessar breytingar geti líka aukið brottfall stúlkna úr íþróttum og því mikilvægt að styðja vel við þær á þessum tíma.

Fræðslan snýst fyrst og fremst um hvað þær geti gert til að hjálpa sér á þessu skeiði s.s. að hugsa um líkamann, borða og sofa nóg og æfa vel en meira er ekki endilega alltaf betra. Ég segi gjarnan við yngri fótboltakonur að þetta sé fræðslan sem ég vildi óska að ég hefði fengið þegar ég var á þessu tímabili ævinnar í unglingalandsliðum. Þetta er líka mikilvæg forvarnarvinna því í fræðslunni felst að skilja að það sé eðlilegt á þessu tímabili að þyngjast og jafnvel fyrir einhverjar að staðna eða missa niður þol og verða jafnvel svolítið klaufskar því líkaminn er að stækka svo hratt og þarf að venjast breyttri stærð. Við vitum að því miður fara sumar stelpur í þveröfuga og borða t.a.m. minna en við leggjum áherslu á hraustan líkama en ekki útlit. Á síðunni er því einnig fyrirlestur frá átröskunarteymi frá BUGL.

Segir Lára og bætir við að mikið af mýtum og röngum upplýsingum sé að finna á netinu sem varð líka til þess að hún áttaði sig á að auka yrði fræðslu sem studd væri með rannsóknum.

Ástríða fyrir fótboltanum

Lára byrjaði sjálf að æfa fótbolta þegar hún var fimm ára og spilaði upp alla yngri flokka og í meistaraflokki í mörg ár. Upprunalega hjá Víkingi en líka með KR og Breiðabliki í meistaraflokki og svo HK/Víkingi þegar liðin tvö sameinuðust.

Ég hætti að spila fyrir nokkrum árum síðan en fótboltinn hefur alltaf verið stór partur af lífi mínu og er enn en þegar ég hætti að spila fór ég að starfa við þjálfun og hef sérhæft mig í líkamlegri þjálfun knattspyrnufólks. Ég lauk stúdentsprófi frá Verzló og var þá á fullu í fótboltanum. Einhvern veginn hvarflaði þó ekki að mér þá að fara í íþróttafræði þá og ég lauk bæði grunn og meistaranámi í viðskiptafræði. Þetta breyttist um áratug síðar eftir að ég fór í hálfs árs nám í styrktarþjálfun til Bandaríkjanna. Þá áttaði ég mig á því að mig langaði að vinna við það sem ég hef ástríðu fyrir en það tók mig tíma að hætta að eltast við að troða mér inn í einhvern ákveðinn ramma. Ég tók nokkur fög í grunnnáminu í HR í BS í íþróttafræði, fann þar algjörlega mína hillu og endaði á að ljúka þaðan meistaranámi.

Lára segir umhverfið allt annað í dag miðað við það sem hún ólst upp við upp. Þjálfun sé orðin mun faglegri og mun meiri vitneskja til staðar t.a.m. um að munur sé á milli kynjanna þó að grunn lögmál þjálffræðunar séu hin sömu.

Þegar ég var að æfa var t.d. aldrei verið að nota gps vesti og rýna í gögn til að fylgjast með álagi, nokkuð sem er má segja staðalbúnaður í stærstu liðunum í dag. Nálgunin er mun einstaklingsmiðaðri í dag og hvað varðar kvennaboltann erum við komin mun lengra hvað varðar réttindi, klefamál, umgjörð og fjármagn þó enn megi gera betur. Konur í íþróttum er aðgengilegur fræðsluvettvangur og ég vonast sérstaklega til þess að þangað leiti líka karlar. Það er mikilvægt að þekkingarvitund verði um allt samfélagið til að auka stuðning við kvennaboltann og þá vonandi fjármagn um leið.

Segir Lára og bætir því við að lokum að eftir fimm ár verði hún vonandi búin með doktorsrannsóknina og mögulega komin í nýdoktors stöðu erlendis. Hún ætli sér í það minnsta að halda áfram að starfa við þjálfun og fræðslu eins lengi og hún getur.